tekerlekli paten tarihi

Tekerlekli Paten Tarihi

Şub 26 , 2018

Resmi olarak belgelenmiş ilk tekerlekli paten 1760 yılında Londra’da ortaya çıktı. Geçmişten günümüze, tekerlekli paten tarihinde yapılan gelişmelere ve teknolojik yeniliklere hep beraber göz atalım.

Tekerlekli Paten: Inline ve Quad olarak ikiye ayrılır.
Inline Paten: Tek bir hatta(line) peşi sıra dizilmiş tekerleklere sahip olan paten.
Quad Paten: Ön ve arka kısımlarda ikişer adet olmak üzere toplamda dört adet tekerlekeğe sahip olan paten.

1760 – Inline Patenin Doğuşu
‘Inline patenin öncüsü kimdir?’ sorusuna cevap verebilmek için 1700’lerin ortalarına dönmek gerekir. Belçika’lı John Joseph Merlin, ‘buz olmayan zeminde paten kayma’ fikrinden oldukça etkilenmişti.

1735’de Huys, Belçika’da doğan, saat tamircisi, müzik aleti yapımcısı ve mucit olan John Joseph Merlin'in icatlarından birisi, tek sırada dizilmiş küçük metal tekerleklere sahip inline patenlerdi. İcatlarını sergilediği müzesini tanıtmak için sıklıkla patenlerini giyiyordu. Merlin bu sefer bir maskeli balo partisine patenleriyle katıldı. Burada, duramayıp pahalı devasa bir aynaya çarptı ve ciddi sakatlık geçirdi. Durma ve manevra, Merlin’in paten becerisi ve icatlarıyla çözülemeyen bir sorundu. Patenlerini çok defa sergiledi ancak patentlenmedi. Önümüzdeki yıllarda paten tasarımları Merlin’in paten tasarımını takip etti.

1789 – Inline Paten Fikri Fransa’da
Inline paten fikri, 1789 yılında Lodewijik Maximilian Van Lede’nin Fransızca ‘patin a terre’ olarak isimlendirdiği patenleriyle Fransa’da hayat buldu. Van Lede’nin patenleri ahşap tekerleklere sahip demir plakadan oluşuyordu.

1818 – Buz Pateni Balesi’nde Tekerlekli Paten
Almanya’nın Berlin kentinde tekerlekli patenler, sahnede buz olmadığında buz pateni hareketleri yapabilmek için ‘The Artist or Winter Pleasures’ adlı balede kullanıldı. Buz pateni, tekerlekli paten kayan kişiler tarafından taklit edilen kış zevklerinden biriydi. O zamanlar hangi patenlerin kullanıldığı tam olarak bilinmiyor.

1819 – İlk Patent
1819’da Paris’te M. Petitbled tarafından inline tasarıma sahip, ilk tekerlekli paten patenti alındı. Ahşap, metal veya fildişinden oluşan bu paten, üç tekerleğe sahipti. Petitbled, bu patenlerin bir buz pateninin yaptığı her şeyi yapabileceğini düşünüyordu. Fakat tekerleklerde kullanılan sert malzemeler buna izin vermedi. Manevra ve itme(pushing) oldukça zordu

1823 – Rolito veya Volito
1823’de, John Joseph Merlin’in patenlerinden 63 sene sonra İngiliz Robert J. Tyers, ‘Rolito’ adını verdiği inline paten tasarımına patent aldı. Rolito, beş tekerlekten oluşuyordu. Orta tekerlekler, bir patencinin ağırlığını değiştirerek hızlı manevra yapabilmesi için ön ve arka tekerleklerden daha büyüktü. -bknz. Rockering-

volito, rolito   volito, rolito

 

1828 - İki Yeni Model, İki Yeni Patentgarcin skate
1828 yılında Avusturya'da Viyanalı bir saat yapımcısı olan August Lohner, bambaşka bir paten tasarımı için patent aldı. O zamana kadar tüm tasarımlar inline dizayna sahipti. Ancak Lohner'in tasarımı, üç tekerlekli bisikletlere benziyordu. Arkada yanyana iki tekerlek ve önde bir adet tekerlek bulunuyordu.

1828'de bir başka patent ise Fransa'da Jean Garcin tarafından 'Cingar' adını verdiği pateni için alındı. 'Cingar' ismi, Jean Garcin'in soyadı hecelerinin tersine çevirerek yaratılmıştır. Bu paten, üç tekerlekli olup inline dizayna sahipti. Garcin o yıllarda bir paten pisti açtı. Bu esnada pek çok insana paten öğretti ve 'Le Vrai Patineur' adlı kitabı yazdı. Ancak çok sayıda yaralanma olmasından dolayı Garcin pisti kapatmak zorunda kaldı.

1852 - Patenler İçin Bilyalı Rulman
İngiliz J.Gidman, bilyalı rulmanlarla donatılmış patenler için bir patent başvurusunda bulundu. Ancak bilyalı rulmanları patenlerde görmek için 30 yıl beklemek zorunda kaldı.

1859 - Kauçuk Tekerlekli Paten
Woodward Paten, ahşap bir zeminde demir veya metal tekerleklerden daha iyi çekiş sağlamak için 1859'da Londra'da ortaya çıktı. Kükürtle işlenilmiş -volkanize- kauçuk dört adet tekerleğe sahipti.

1823'de üretilen Rolito adlı modele benzeyen bu patenler, manevrayı kolaylaştırmak için ön ve arka tekerlekler orta tekerleklere göre daha küçüktü -Rockering-. Ancak bu manevra problemlerini çözemedi. Woodward Paten, Moden Figür Pateni'nin kurucusu Jackson Haines tarafından sergiler için kullanıldı.

1860 - ABD Patent Ofisi'nden İlk Paten Patenti
Amerika'nın Connecticut Eyaleti'nde mucit olan Reuben Shaler, dönemin patenlerinde büyük bir sorun olan manevra problemini çözmek için bir paten geliştirdi. Bu, ABD Patent Ofisi tarafından yayınlanan ilk paten patenti olan 'Parlor Skate' idi. Patenin dört tekerleği, günümüz frame'lerine benzeyen bir askı ile bağlandı. Kavramayı arttırmak için tekerleklerin yüzeylerinde kauçuk kullanılması önerilmişti. Ancak bu patenler, modayı  hiçbir zaman yakalayamadı.

1863 - Quad Paten'in Doğuşuplympton skate
Mobilya mağazası sahibi olan Amerikalı James Plimpton, 1863'te tekerlekli pateni tamamen yeniden tasarladı ve Quad Paten Tarihi başlamış oldu. Plimpton, bir çift tekerleği öne, diğerini de arkaya koydu. Quad Patenler, inline patenlere göre daha fazla kontrol sağladı ve kullanımı daha kolaydı. Plimpton, bu icadınan servetler kazandı.

1866 - Quad Patenler Yükselişte
Plimpton'ın ilk pateni ayakkabıya tutturuluyordu, gelişen tasarımda ise buckle ve strap -kayış- 'lar kullanıldı. Plimpton, New York'ta ki mobilya mağazasında ufak bir paten alanı yaptı ve burada müşterilerine paten kiraladı.

  • New York's Roller Skating Association'u kurdu.
  • Paten kayma yeterliliği testleri başlattı.
  • Kuzeydoğuda paten pistleri işletti ve ders vermek için seyahatler yaptı.
  • 4 yıl sonra, Plimpton'ın patenlerinin kullanıldığı 20 ülkede yeterlilik testi madalyaları veriliyordu.

1867 - Inline ve Quad
1828'de patenti alınan 'Cingar' adlı paten modeli, Paris'te ki 1867 Exposition Universelle adlı sergide kısa süreli bir canlanma yaşadı. Ancak Quad Paten'in popüler olduğu bu yıllarda inline patenler pek ilgi görmedi.

1884 - Bilyalı Rulman Patenti
Levant M. Richardson, sürtünmeyi azaltmak adına paten tekerleklerinde bilyalı rulman kullanmak için bir patent aldı. Bu, patencilerin minimum çabayla daha hızlı kaymalarını ve patenlerin ağırlıklarının azalmasını sağladı.

1905 - Ayarlanabilir Paten ve Chicago Roller Skate
John Jay Young, New York'ta ayak uzunluğu ayarlanabilir bir paten patenti aldı.

Chicago Roller Skate Şirketi, Ralph, Walter ve Robert Ware kardeşler tarafından kuruldu. İlk patenleri hiç kimseyi etkilememiş olsa da, 1906 senesinde Model-A adını verdikleri paten pek çok kişi tarafından onay aldı.

1908 - İstanbul'da Paten Pisti
A.Saltiel ve H.Artidi tarafından açılan Skating Palace, Türkiye'nin bilinen ilk paten pistidir. Beyoğlu, Istanbul'da olan bu pistin sabah ve öğlen saatlerinde yalnızca ailelere, akşam saatlerinde ise tüm halka açık olduğu biliniyor. 1944'de kapanan bu pist, Cumhuriyet Dönemi'nin en eski sinema salonu olan Emek Sineması olmuştur.

1941 - Modern Paten Hollanda'da
Hollanda'da modern inline patenler yavaş yavaş ortaya çıkıyor.

1960 - Günümüz Patenlerine Yakın Modeller
Chicago Roller Skate Şirketi tarafından bugünün patenlerine benzer patenler üreterek pazara girmeye çalışıyor. Patenler dengesiz, konforsuz ve frenleri güvenilir değil.

1960 yılında Sovyet Rusya'da, dört tekerlekli ve ön tarafında fren olan bir inline paten yapıldı. Sağlam yapılı ve günümüz figür patenlerine benziyordu.

1966 - Rollerblade Markasını Etkileyen Paten
Chicago Roller Skate kurucularından Walter Ware'nin oğlu olan Gordon Ware'nin paten tasarımı, Rollerblade'in kurucusu Scott Olson'ı etkileyen tasarımdı. Ön ve arka tekerlekler botun dışın a uzanıyordu -günümüz patenleri gibi-

Bu model, Inline Paten endüstrisinin gelişiminde önemli rol oynamıştır.

chicago roller skate

1979 - Efsane Kardeşler
Profesyonel buz hokeyi oyuncusu olan, Amerikalı Scott ve Brennan Olson kardeşler, buz olmadığı dönemlerde hokey antrenmanı yapmayı düşündüler. Antik paten çifti buldular ve onu modern malzemeler kullanarak yeniden tasarlamak için yola koyuldular. Pek çok farklı kombinasyonları deneyerek, en ideal tasarımı bulmaya çalıştılar.

1980-1985- Rollerblade
Chicago Roller Skate Şirketi'nin paten tasarımını satın alan Olson kardeşler, sonrasında Rollerblade Inc.'ye dönüşecek olan Ole's Innovative Sports Şirketini kurdular. Bir kaç kişiyle beraber evlerinin altında patenleri birleştirmeye başladılar. İlk yıl satışları 300.000 doları aştı. Tekerlekli Paten tarihinde daha önce karşılaşılmamış bir fenomene imza attılar. Artık Tekerlekli Paten Sporu, Rollerblade kelimesi ile eşanlamlı hale geldi.

1983 senesinde şirket, Eden Prairie, Minnesota'da bir tesise taşındı. Olson kardeşler, hızla büyüyen şirketi yönetmek zorundalardı. Finansal açıdan sıkıntılar yaşanıyordu. 1984'de iki iş adamıyla anlaştılar. Bir sene sonra ise şirketi tamamen satmak zorunda kaldılar.
 

rollerblade history    rollerblade history    rollerblade history


1988-1999 - Agresif Paten'in Doğuşu
Rollerblade, 1988 Senesinde ilk agresif paten modeli olan Lightning TRS modelini satışa sundu. O yıllarda şirket, paten pazarının %70-75'ine sahipti. Lightning TRS'nin başarısıyla beraber bir çok paten şirketi ortaya çıktı; Ultra Wheels, Oxygen, K2.

1991 - Chris Edwards, ilk kez handrail'e frontside grind attı. Bu, agresif patenlerin frame yapısını değiştirdi ve agresif paten tamemen doğdu.

1995 - Agresif paten, dünyanın en büyük extreme sporları etkinliklerini düzenleyen X-Games'e eklendi. -2005'de çıkarıldı-

1996 - Roces'in M12 modeli üretildi. Bu, agresif paten tarihinde en ses getiren modellerinden birisiydi.

1997 - UPSIDEDOWN paten şirketi doğdu. İlk model, buckle, cuff, soulplate ve frame kısımları değiştirilebilen Damocles'ti. Tekerlekli Paten endüstrisi, yaklaşık 26 milyon Amerikalı'nın katıldığı milyar dolarlık bir uluslararası sektör halında geldi.

1998 - UPSIDEDOWN ismini Universal Skate Design(USD) olarak değiştirdi ve agresif paten tarihine yepyeni bir soluk getirdi. Zamanın en popüler patencilerinden oluşan bir takım kurdu. Paten endüstrisinde kurulmuş en iyi takımdır. Üyeler; Dustin Latimer, Jon Julio, Shane Coburn, Arlo Eisenberg, Josh Pretty ve Champion Baumstimler

1999 - Brian Shima, USD takımına katıldı. Kizer Frame markası kuruldu. USD, bugüne kadar agresif patenlerin standardı haline gelen Universal Frame System'in(UFS) gelişiminde katkıda bulundu.


Bu yazı, İngilizce kaynaklardan Türkçe'ye çevrilerek yorumlanmıştır.

Kaynaklar:
https://www.thoughtco.com/the-history-of-inline-skate-development-1963949
https://www.madeinchicagomuseum.com/single-post/2015/11/22/Metal-Roller-Skates-by-Chicago-Roller-Skate-Co-1914
http://www.rollerskatingmuseum.com/inline.html
http://www.fundinguniverse.com/company-histories/rollerblade-inc-history/
http://history.vintagemnhockey.com/page/show/1136093-minnesota-in-line-hockey-and-history-of-in-line-skates
https://www.thoughtco.com/history-of-rollerblades-1992376
http://regis-bonnefon.chez-alice.fr/histoire-en.html
http://www.online-skating.com/articles-473-le-roller-histoire-de-1760-a-nos-jours.html
https://books.google.com.tr/books?id=wrE-YbeXNrUC&pg=PA214&
https://books.google.com.tr/books?id=mt21u4pdGqMC&pg=PT35&lpg=PT35&

BU GÖNDERİLER DE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
agresif paten frame türleri
frank hernandez rollerblade